Leiden Corona en lage olieprijzen tot een 'perfect storm'?

Het nieuws van de Corona pandemie kwam zo snel en onverwachts dat het nieuws over een andere crisis, die parallel plaatsvindt, bij het grote publiek ondergesneeuwd raakte. De hoofdrolspelers: de Russische Vladimir Poetin en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. De olieprijs was vanaf februari al bezig met een dalende trend toen Mohammed bin Salman explosief en impulsief reageerde nadat hij zijn zin niet kreeg. Poetin weigerde in te gaan op het gezamenlijk terugschroeven van de olieproductie om de prijsdaling te beperken. Salman reageerde daar op 03-03 op door de kranen volledig open te draaien en de olie nog rijkelijker te laten vloeien. Hierdoor dook de olieprijs in één dag met zo’n 20% verder omlaag. En dan de tweede dreun op 20-04. Beleggers in olie sluiten contracten af voor de levering van olie in de toekomst. Daarmee speculeren ze op prijsstijgingen en -dalingen en hopen daarmee winst te boeken. De vraag naar olie(producten) is door de Corona crisis scherp gedaald: bijna geen vluchten meer (kerosine) en veel minder verkeer op de weg (benzine/diesel).

Maar ik denk dat vooral de factor “onzekerheid” over hoe lang dit gaat duren de grootste impact heeft. Degene die contracten hebben die in mei actief worden zullen in mei een hoeveelheid olie ontvangen. En daar zit niemand nu op te wachten, zodat die contracten massaal in de etalage werden gezet. Resultaat: voor het eerst in de geschiedenis is de prijs van een vat olie negatief. Een afnemer van olie krijgt nu geld om te voorkomen dat de productie wordt stilgelegd. Zoals we inmiddels gewend zijn de afgelopen twee maanden: de wereld staat op zijn kop.

Wat betekenen die lage olieprijzen voor process safety?

Om maar met de deur in huis te vallen: lage olieprijzen zijn slecht nieuws voor process safety. Er is een verband tussen lage olieprijzen en het ontstaan van grote process safety incidenten (Marsh 2016, 2017). Zoals de onderzoekers zelf aangeven is het feit dat er een verband tussen variabelen bestaat nog geen garantie dat er een causaal (=oorzakelijk) verband tussen die variabelen bestaat. Het zou op toeval kunnen berusten. Toch zijn er een aantal sterke aanwijzingen die kunnen verklaren waarom het één een logisch gevolg is van het andere.

Een causaal verband?

1) Aan de exploratie en productie kant (upstream) van de olieindustrie worden lagere marges behaald op een vat ruwe olie. Dit maakt het voor grote oliemaatschappijen niet rendabel om de vooral oudere productielocaties te behouden. Ze worden verkocht aan kleinere bedrijven met minder kennis en ervaring op het gebied van olie- en gaswinning.

2) Aan de raffinage en petrochemische kant (downstream) van de olieindustrie is het effect van lage ruwe olieprijzen juist gunstig, want de grondstoffen kunnen goedkoper zijn. Maar dat geeft druk op het continueren van de productie, het uitstellen van geplande onderhoudsstops en het uitstellen van investeringen in uitbreidingen. Dit ligt overigens behoorlijk complex, want hoewel de grondstoffen goedkoper worden is de split van gevraagde producten niet evenredig met wat een raffinaderij kan maken. Zoals eerdergenoemd, zal de vraag naar brandstoffen afnemen en die van petrochemische producten mogelijk toenemen. Maar desondanks hebben cijfers aangetoond dat groei in raffinagecapaciteit vooral wordt opgevangen door effectiever gebruik (= langere tijd in productie) van de bestaande installaties in plaats van investeringen in uitbreidingen.

3) Het schrappen van banen. De eerste schatting is dat er in 2020 een miljoen banen in de oliesector gaan verdwijnen. Dit staat gelijk aan een afname van 21% van de wereldwijde dienstverlening in de oliesector maar ook van functies die niet eenvoudig te vervangen zijn.

4) Kostenreductieprogramma’s. Safety is een ontastbaar iets, dus het rechtvaardigen van investeringen in training of in het voorkomen van incidenten is lastig. Iedereen in de procesindustrie begrijpt dat een veilige plant een betrouwbare plant is en daarmee winstgevend is/kan zijn. Maar daarvoor moeten wél investeringen worden gedaan die nu geld kosten. Zie het als het betalen van je opstalverzekering van je huis. De kans dat je huis afbrandt is niet zo heel hoog, maar als het gebeurt en je dacht op de brandverzekering te kunnen besparen (korte termijn geld), kom je van een koude kermis thuis.

5) Doordat er weinig afname is van ruwe olie en olieproducten loopt de opslag wereldwijd snel vol. Op de raffinaderijen, chemische plants en tankopslagbedrijven liggen maximale hoeveelheden brandbare en explosieve materialen opgeslagen. En of dat nog niet genoeg is (het is niet genoeg…) worden er grote olietankers ingezet die in de havens als drijvende opslag dienen. Momenteel wordt 10-15% van alle zeer grote olietankers (Very Large Crude Carriers) gebruikt als drijvende opslag. Om te compenseren voor het feit dat die schepen niet ingezet kunnen worden voor het vervoeren van olie en de enorme toename van de vraag zijn de kosten voor de huur van zo’n schip de afgelopen weken meer dan vertienvoudigd.

En of dat niet genoeg is, is daar ineens de Corona crisis…

Bovenstaande opsomming van ingrediënten voor een grote ramp zijn al verontrustend, maar de effecten van de Corona crisis versterken deze punten nogeens aanzienlijk:

1) Door social-distancing zijn de hoeveelheid mensen op een productielocatie geminimaliseerd. Ondersteuning van technische expertise is veel minder beschikbaar dan in een normale tijd. Aannemers worden niet of nauwelijks op de plant toegelaten. Als ze wel worden toegelaten dienen ze zich aan de 1,5-meter-afstand en andere hygiëne criteria te houden. Doordat er minder mensen op de locatie aanwezig zijn, zullen kleine lekkages, als voorbode op grote lekkages, minder snel worden opgemerkt. Het uitvoeren van process safety studies wordt bemoeilijkt doordat de meeste mensen vanuit huis werken.

2) Door onzekerheid over de economie na de Corona crisis worden projecten uitgesteld of gecancelled. Wat gaat de chemische industrie doen na de Corona crisis? Bedrijven die producten maken die gebruikt worden in de huidige crisis, zoals desinfecterende middelen

zullen nu op topcapaciteit draaien. Maar de auto-industrie en bouw ligt stil. Dus de vraag naar kunststoffen, schuim en dergelijke zal ingestort zijn. Gaan die bedrijven verdere kostenreductieprogramma’s invoeren en meer interen op process safety?

3) Focus op implementatie van Corona beheersmaatregelen in plaats van process safety. Dit is vergelijkbaar met het focussen op arbeidsveiligheid in plaats van process safety (zie de blog: De appels en peren in de wereld van safety). Beiden zijn heel belangrijk, maar het gevaar is dat de focus nu alleen ligt op de korte termijn Corona maatregelen.

Hoe nu verder?

Helaas zie ik het scenario zich momenteel als een slechte film voor mijn ogen afspelen. De vraag naar process safety gerelateerde werkzaamheden is heel abrupt, heel drastisch gedaald. De omstandigheden lijken ideaal om ‘the perfect storm’ aan process safety incidenten te veroorzaken. ‘The perfect storm’ verwijst naar de gelijknamige titel van het boek van Sebastian Junger uit 1993, waar het samenvallen van drie meteorologische omstandigheden elkaar versterken en leiden tot de perfecte situatie om een superstorm te ontwikkelen.

Maar het is nog niet te laat als de bedrijven in de procesindustrie zich op tijd realiseren dat de plants en installaties gewoon veilig moeten kunnen doordraaien, ongeacht de olieprijs en ongeacht de gevolgen van de pandemie. En gelukkig zien een aantal van onze klanten dat ook wel degelijk in en passen zij en wij ons aan de nieuwe werkelijkheid aan. De eerste on-line HAZOP/LOPA studies hebben we inmiddels succesvol afgerond. En hopelijk blijft men zich beseffen dat het opvolgen van de aanbevelingen uit de veiligheidsstudies op de korte termijn agenda blijft staan. Want het identificeren van potentiële process safety risico’s is één, maar daar wordt een plant op zich niet veiliger van. Een plant wordt pas veiliger als de aanbevelingen uit die studies ook daadwerkelijk worden opgevolgd en geïmplementeerd.

Ben jij verantwoordelijk voor de veiligheid in de plant of op de terminal? Laat je dan niet afleiden van je doel. Laten we de handen ineenslaan en creatief zijn. Laten we de huidige technologisch mogelijkheden benutten en vooral geen concessies doen aan process safety. Wil je weten hoe? Neem dan contact met ons op.

Neem contact met ons op!





Schrijf me in voor de nieuwsbrief